Lozan'ın yüzyıllık dersi: Güç barışı kazanır, meşruiyet yaşatır
Bir asır sonra Lozan Barış Antlaşması hâlâ yürürlükte; aynı dönemin birçok barış düzeni ise çoktan çöktü. Bunun nedeni gizli maddeler veya değişmez sınırlar değil, askerî güç ile hukukî meşruiyet, egemenlik ile ekonomik gerçekçilik ve kesin hükümler ile diplomatik uyarlanabilirlik arasında kurduğu dengedir. Parçalanan günümüz uluslararası düzeninin Lozan’dan öğreneceği çok şey var. Uluslararası antlaşmaların ömrünü yalnız imzalandıkları günkü törenler belirlemez. Asıl sınav, güç dengesi değiştiğinde başlar. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya’ya kabul ettirilen Versay Antlaşması bunun en bilinen örneğidir. Ağır tazminatlar ve dışlayıcı barış düzeni, Almanya’daki rövanşizmi besleyen ve II. Dünya Savaşı’nı doğuran şartlardan birini oluşturdu.
Kaynaklar
- Independent Türkçe — Lozan'ın yüzyıllık dersi: Güç barışı kazanır, meşruiyet yaşatır